Мұнай-газ ісі саласындағы ғылым бакалавры

Бұл курс табиғи ресурстарды өндіру саласы мен ғылыми зерттеу әдістеріне кіріспе болып табылады. Курс студенттерге геология, тау-кен ісі және мұнай-газ салалары туралы, сондай-ақ олардың қоғам үшін маңызы жөнінде жалпы түсінік беруге арналған. Курс геологиялық үдерістер мен тау-кен және мұнай-газ өнеркәсібіндегі операциялар туралы базалық білімді қамтиды, минералдық ресурстардың құн тізбегінің барлық кезеңдерін қарастырады. Олардың қатарына барлау, активтерді бағалау, тау-кен және мұнай-газ операцияларының негізгі компоненттері, қайта өңдеу, еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы, тәуекелдерді бағалау, қоршаған ортаға әсерді бағалау, сондай-ақ өндірістің тиімділігі мен тұрақтылығын арттыруға бағытталған заманауи технологиялық жетістіктер кіреді. Сонымен қатар, курс студенттерді этикалық қағидаттарды ескере отырып, ғылыми зерттеулер әдіснамасының негіздерімен таныстырады. Курсты аяқтағаннан кейін студенттер табиғи ресурстарды өндіру салаларымен байланысты таңдалған білім беру бағдарламасы аясында кешенді зерттеулер жүргізу үшін қажетті білім мен дағдыларды меңгеруі тиіс.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Геологиялық процестер мен пайдалы қазбаларды барлаудың негізгі тұжырымдамаларын сипаттау.
2. Пайдалы қазбаларды қайта өңдеуді, еңбекті қорғау мен өнеркәсіптік қауіпсіздікті, тәуекелдерді бағалауды, сондай-ақ тау-кен жұмыстарының тұрақтылығы мен тиімділігін қоса алғанда, өндірістік-құндық тізбектің барлық кезеңдеріндегі тау-кен операцияларындағы озық тәжірибелерді жіктеу.
3. Мұнай-газ жүйелері және барлау мен өндіру саласындағы озық тәжірибелер туралы білімді меңгеру, оның ішінде тау жыныстарының түрлерін, коллекторларды, қабаттық флюидтерді және өндіру механизмдерін ажырату.
4. Барлау, өндіру және қайта өңдеу мен тасымалдаудың аралық технологиялық процестері арасындағы өзара байланысты талдау.
5. Ғылыми зерттеу процесін, зерттеу әдіснамасын, зерттеу әдістерін және ғылыми этика қағидаттарын сипаттау.

Геология бойынша кіріспе курс келесі тақырыптарды қамтиды: Күн жүйесі; Жердің қалыптасуы, дифференциациясы және қазіргі құрылымы; мантия, мұхиттық қыртыс және тақталық тектоника; құрлықтық қыртыс; өзендер мен мұхиттар; тіршіліктің пайда болуы мен эволюциясы; климаттың өзгеруі; табиғи ресурстар. Курс барысында тиісті геологиялық контексті қарастыруға сәйкес негізгі минералдар, тау жыныстары және қазба қалдықтары кезең-кезеңімен зерделенетін болады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Тақталық тектоника теориясын пайдалана отырып, Жердің тарихын, құрылымын баяндау және әртүрлі физикалық және геоморфологиялық процестерді сипаттау.
2. Стратиграфияның негізгі ұғымдарын түсіндіру және геологиялық әрі құрылымдық ақпаратты қамтитын карталарды түсіндіру.
3. Магмалық, шөгінді және метаморфтық минералдар мен тау жыныстарының түрлерін олардың номенклатурасы, құрамы және түзілу жағдайлары бойынша жіктеу және анықтау.
4. Қазақстанның геологиясы мен ресурстарын сипаттау.

Бұл курс гидромеханиканың негіздерімен және оның мұнай-газ және тау-кен инженериясында қолданылуымен, сондай-ақ инженерлік термодинамиканың негіздерімен және олардың практикалық инженерлік есептерді шешудегі қолданылуымен таныстыруға бағытталған. Гидромеханика бөлімінде сұйықтық статикасы мен динамикасының базалық қағидаттары, қысымды есептеу, сұйықтық ағысының негізгі теңдеулері, Бернулли теңдеуі, құбырлардағы ағыс және өлшемдік талдау әдістері қарастырылады. Термодинамикаға арналған бөлімде инженерлік жүйелердегі энергия ағындарының табиғаты мен жұмыс қағидаттары, термодинамиканың негізгі заңдары, идеалдандырылған термодинамикалық жүйелердің сипаттамаларын талдау және болжау үшін қолданылатын физика ережелері, сондай-ақ екі және көп компонентті жүйелердегі фазалық тепе-теңдік қағидаттары зерделенеді.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Заттардың қасиеттерін және термодинамика мен гидромеханиканың базалық ұғымдарын қолдану.
2. Масса, импульс және энергияның сақталу теңдеулерін шығару.
3. Күрделі инженерлік есептерді шешу үшін сақталу теңдеулерін қолдану.
4. Құбырлардағы сұйық ағысына байланысты күрделі инженерлік есептерді шешу.

«Тасымалдау құбылыстары» термині қозғалыс мөлшерін, жылу мен массаны тасымалдаудың физикалық процестерін қарастырады. Бұл курстың негізгі бағыты – қозғалыс мөлшерін беру, массаны тасымалдау және энергияны тасымалдау. Массаны, энергияны және импульсті сақтаудың дифференциалдық және интегралдық баланстық теңдеулері алынып, гидродинамиканың кең спектрін шешу үшін пайдаланылады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Гидродинамика есептерін шешу.
2. Қозғалыс, масса және энергия бойынша қабықшалық баланстар теңдеулерін шешу.
3. Масса мен қозғалыстың сақталуының дифференциалдық теңдеулерін шығару және қолдану.
4. Масса, қозғалыс және энергия бойынша макроскопиялық баланстық теңдеулерді шығару.

Мұнайлы жыныстардың негізгі петрофизикалық қасиеттері қарастырылады, оның ішінде кеуектілік, өткізгіштік, флюидпен қанығу, электр өткізгіштік, механикалық қасиеттер, капиллярлық қысым және салыстырмалы өткізгіштік қамтылады. Сонымен қатар, кеуекті ортадағы сүзу процестеріне Дарси заңының қолданылуы көрсетіледі. Зертханалық тәжірибелер тау жыныстарының әртүрлі қасиеттерін өлшеу әдістерін көрсетеді. Мұнай мен газ өндіру контекстінде көмірсутек жүйелерінің фазалық мінез-құлқының негіздері енгізіледі. Курс идеал және нақты газдардың, бір- және көпкомпонентті екіфазалы жүйелердің, сондай-ақ әртүрлі қысым мен температура жағдайларындағы флюид қасиеттерінің мінез-құлқын зерттеуді қамтиды. Зертханалық жұмыстар мұнай-газ қоспаларының әртүрлі қасиеттерін анықтауды қамтиды.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Коллекторлық жүйелерді сипаттау үшін қажетті тау жыныстары мен флюидтердің негізгі қасиеттерін сипаттау.
2. Әртүрлі мұнай-газ коллекторларындағы күрделі инженерлік есептерді шешу үшін теңдеулер мен корреляцияларды қолдану.
3. Мұнайлы жыныстар мен флюидтердің қасиеттерін әртүрлі зертханалық әдістерді пайдалана отырып өлшеу.

Курс мұнай мен газ өндіруде қолданылатын негізгі өлшем бірліктерінен, бұрғылау қондырғылары мен олардың жұмыс механизмдерін, сондай-ақ ұңғымаларды бақылау және мониторинг жүйелерін оқудан басталады. Одан әрі студенттерге зертханалық жұмыстар ұсынылады, онда флюид қасиеттері олардың құрамымен байланыстырылып, бұрғылау ерітіндісінің қасиеттері, ұңғыманы бақылау жүйелері және цемент ерітіндісінің реологиялық сипаттамалары өлшенеді. Сонымен қатар, курста қабат қысымдары (кеуектік қысым және жарықшақ ашылу қысымы) және ұңғыманы бақылау ұғымдары қарастырылады. Студенттер бұрғылау гидравликасына байланысты әртүрлі математикалық модельдермен, сондай-ақ бұрғылау қашауларын таңдау және бағалау әдістерімен танысады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Бұрғылау қондырғыларын және олардың жұмыс механизмдерін, сондай-ақ ұңғыманы бақылау және мониторинг жүйелерін сипаттау.
2. Бұрғылау және цемент ерітінділерінің реологиялық қасиеттерін бағалау.
3. Флюид қасиеттерін олардың құрамымен байланыстыру.
4. Бұрғылау ерітіндісі мен шегендеу колонналарын жобалауға байланысты кеуектік қысым мен жарықшақ ашылу қысымын талдау.
5. Бұрғылау гидравликасына, бұрғылау қашауларын таңдауға және бағалауға байланысты әртүрлі математикалық модельдерді сипаттау.

Курс ұңғымаларды геофизикалық зерттеудің әртүрлі түрлерімен және оларды жүргізу әдістерімен таныстырады, ашық ұңғымаларда қолданылатын дәстүрлі өлшеу әдістерінің көпшілігін және оларды түсіндіру тәсілдерін қамтиды. Сондай-ақ қабатты бағалау және ұңғымаларды геофизикалық зерттеу тұжырымдамалары қарастырылады. Курста каротаж құралдарының жұмыс істеуінің физикалық принциптері және геофизикалық деректерді талдау негізінде қабаттарды сипаттау қамтылған. Курстың мақсаты — көмірсутектерді барлау және өндіру кезінде петрофизикалық қасиеттерді алу үшін қолданылатын ұңғымаларды геофизикалық зерттеудің негізгі әдістері туралы түсінік беру. Каротаж бағдарламасын жобалау мәселелері практикалық қолдану мысалдарымен талқыланады. Барлық қарастырылатын тұжырымдамалар каротаж деректерін түсіндіру бойынша практикалық сабақтарда бекітіледі. Қабатты, оның құрамын және өндіру әлеуетін жақсырақ визуализациялау үшін графикалық және аналитикалық әдістер әзірленеді. Деректерді өңдеу, графиктер мен каротаж қисықтарын құру, сондай-ақ коллектор параметрлерін есептеу үшін ұңғымалық каротаждың компьютерлік тәсілдері қолданылады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Ашық ұңғымалардағы әртүрлі геофизикалық каротаж деректерін талдау.
2. Коллекторлық және коллекторлық емес жыныстарды анықтау, сондай-ақ әртүрлі литологияларда минералогиялық құрамды, кеуектілікті және қанығуды анықтау үшін дәстүрлі каротаж әдістерін қолдану.
3. Дәстүрлі каротаж әдістерінің физикалық жұмыс принциптерін түсіндіру және олардың шектеулері мен артықшылықтарын атау.

Бұл курс сандық әдістерге кіріспе және оларды мұнай-газ саласының есептерін шешуде қолдануды қарастырады. Тақырыптарға сызықтық және сызықтық емес теңдеулерді сандық шешу, қарапайым дифференциалдық теңдеулер, теңдеулер жүйелері, әртүрлі шешу әдістері, қисықтарды түсіну және аппроксимациялау, компьютерлік қолданбалар, сандық дифференциалдау және интегралдау, қарапайым дифференциалдық теңдеулер үшін ақырлы айырмалар әдісінің негіздері, сондай-ақ қателіктер мен орнықтылықты талдау кіреді. Курсты сәтті аяқтағаннан кейін студенттер белгілі бір күрделіліктегі мұнай-газ саласына тән есептер үшін математикалық модельдер құрып, оларды MATLAB® бағдарламасын пайдалана отырып сандық түрде шеше алады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Мұнай-газ саласындағы математика, сызықтық алгебра және сандық әдістердің рөлін тереңірек түсіну.
2. Мұнай-газ саласында кеңінен қолданылатын әртүрлі сандық әдістермен танысу.
3. Мұнай-газ саласында қолданылатын математикалық негіздер мен сәйкес сандық әдістерді түсіну.
4. Мұнай-газ саласына тән математикалық теңдеулерді шешу үшін сандық әдістерді тұжырымдау және қолдану.
5. MatLab® бағдарламасында практикалық бағдарламалау дағдыларын дамыту.
6. Сандық әдістерді пайдалана отырып, мұнай-газ саласына байланысты күрделі есепті шешу қабілетін көрсету.

Кен орындарын игеру технологиясына шолу (мұнай-газ жүйелері, коллекторлар түрлері, қабат флюидтерінің қасиеттері және олардың құрамы, ығыстыру механизмдері, тау жыныстарының сүзгілік-сыйымдылық қасиеттері, мысалы, кеуектілік пен өткізгіштік). Дарси заңы және оны қолдану. Қорлардың негізгі анықтамалары, мұнай-газ ресурстарын басқару жүйесі, қорларды бағалау әдістері. Жер қойнауындағы көмірсутектер көлемін болжау (көлемдік әдіс және материалдық баланс әдісі, су айдау арқылы қысымды ұстап тұру). Материалдық балансты қарастыру (газды, газ-конденсатты, қара мұнайлы және ұшқыш мұнайлы коллекторларға арналған теңдеулер). Сулы горизонттарды анықтау және жіктеу. Орныққан, орнықпаған және квазистационарлық режимдер модельдері.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Кен орындарын игеру технологиясының әртүрлі тұжырымдамаларын қолдана отырып, жер қойнауындағы көмірсутектердің бастапқы қорларын бағалау.
2. Кен орнының жұмысын талдау.
3. Су айдау арқылы қысымды ұстап тұруды және оның кен орнының жұмысына әсерін бағалау.

Бұл курс ұңғымаларды аяқтау технологияларына және интенсификациялау әдістеріне арналған. Курс аясында келесі мәселелер қарастырылады: ұңғымаларды аяқтау және оны жобалау нұсқалары, оның ішінде ұңғыманы аяқтаудың әртүрлі әдістері мен аяқтау колоннасының құрамдас бөліктерін жобалау. Жер асты коллекторларынан мұнай мен газ өндірудің әртүрлі кезеңдерінде қабаттың зақымдануы, оның ішінде өндіру, бұрғылау, интенсификациялау әдістері және жөндеу-оқшаулау жұмыстары. Қышқылмен әсер ету және матрицаның қышқылмен кеңейтілген бұзылуы, заманауи интенсификациялау әдістері, перфорация технологиялары, құм шығуын бақылау әдістері және қабатты гидравликалық жару.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Ұңғымаларды аяқтау технологияларын және пайдалану колоннасын жобалауды меңгеру.
2. Қышқылмен әсер ету матрицасын жобалау және қабатты гидравликалық жару сияқты ұңғымаларды интенсификациялау әдістерін орындау.
3. Құм шығуын бақылау әдістерін жобалау.
4. Перфорацияның оңтайлы жүйесін жобалау.

Су айдау ұғымдары мен маңызы; Дарси заңы негізінде екіфазалы сүзгілік ағыс үшін фракциялық ағыс теңдеулерінің теориялары мен қорытындылары; мұнайды сумен ығыстыру процестері үшін үздіксіздік теңдеулерінен фронтальды ілгерілеу теңдеулерінің теориялары мен қорытындысы; су айдау сызбалары мен сипаттамалары; алаң бойынша қамту коэффициенті және оған әсер ететін факторлар; айдау ұңғымаларының өнімділігін есептеу; коллектордың біртексіздігі және оның су айдау процестеріне әсері; тік және көлемдік қамту коэффициенттері; су айдаудың тиімділігін бағалау; мұнай беру коэффициентін есептеу; су айдауды жобалау және стратегияны оңтайландыру.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Кен орындарын игеру тәжірибесінде су айдаудың маңыздылығын анықтау.
2. Мұнай өндіруді арттыру үшін су айдау сызбаларын қолдану.
3. Су айдау мәселелерін анықтау және зерттелген теориялар мен дағдыларды қолдана отырып шешімдер ұсыну.
4. Су айдауға қатысты әртүрлі тақырыптық зерттеулерді бағалау.

Ұңғымаларды сынау қабаттың сипаттамаларын және ұңғыманың жұмысын бағалаудың тиімді құралы болып табылады. Бұл курста негізгі назар ұңғымалардың жай-күйін талдауға және бағалауға, сондай-ақ ұңғымаларды сынаудың әртүрлі әдістерін пайдалана отырып коллекторды сипаттауға аударылады. Тақырыпты толық меңгеру үшін курс аясында теориялық негіздермен қатар өндірістік тәжірибеден алынған мысалдар қарастырылады. Жалпы алғанда, курс ұңғымаларды сынауға кіріспені, радиалды ағыс үшін диффузия теңдеуін, өтпелі қысымды талдауды, ұңғыманың газ өнімділігін анықтауды және туынды қисықтарды қамтиды. Тыңдаушылар мұнай-газ ісі саласындағы білімдері мен дағдыларын тереңдетіп, алынған білімді мұнай-газ саласын зерттеудің аса маңызды аспектілерінде қолдана алады. Сонымен қатар, курс өзіндік оқыту дағдыларын және мұнай-газ ісі саласында білімді үнемі жетілдіру қабілетін дамытуға бағытталған.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Ұңғымаларды сынау технологиясын және оның маңыздылығын меңгеру.
2. Ұңғымаларды сынаудың әртүрлі түрлері кезінде алынған қысым деректерін талдау.
3. Қабаттың өнімділігін бағалау және ұңғыманың жұмысының негізгі себептерін анықтау.

Бұл базалық курс мұнай және газ ұңғымаларынан өндіруді жобалау, бағалау және оңтайландыру үшін өндіру технологиясын қолданудың негізгі аспектілеріне арналған. Курс аясында әртүрлі коллектор түрлері үшін коллектор мен ұңғыма оқпанының жұмыс көрсеткіштері қарастырылады, сондай-ақ оның өндіру қабілетін бағалау үшін ұңғыма оқпаны мен коллектор арасындағы өзара әрекет зерттеледі. Сондай-ақ курс жер үсті инфрақұрылымына қатысты мәселелерді, мысалы, жер үсті құрылыстары мен флюидтерді тасымалдаудың тұрақтылығын қамтамасыз етуді қамтиды, бұл студенттерге өндіру жүйелерін тиімдірек жобалауға және басқаруға мүмкіндік береді. Курс студенттердің ұңғымалардың жұмыс тиімділігін арттыру қабілетін қалыптастыруға бағытталған, бұл өндіру көлемін арттыруға және/немесе пайдалану шығындарын азайтуға әкеледі.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Мұнай және газ ұңғымалары үшін ұңғыманың кіріс және шығыс жұмыс сипаттамаларын қоса алғанда, коллектордан жер бетіне дейінгі өндіру жүйесін сыни тұрғыдан бағалау.
2. Әртүрлі жұмыс режимдерінде ұңғыманың өндіру қабілетін бағалау.
3. IPR және ұңғымалардағы көпфазалы ағыс қағидаттары негізінде өндіру жүйесін (беру желілерін, құбыр диаметрлерін, штуцерлерді, сезімталдықтарды және т.б.) оңтайландыру.

Көмірсутек кен орындары қабаттарын сандық модельдеудің қағидаттары мен құралдары.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Қабатты сандық модельдеу тұжырымдамаларының артықшылықтары мен кемшіліктерін, сондай-ақ сандық модельдеудегі қателіктердің әртүрлі көздерін түсіну.
2. Қабатты модельдеу бойынша оқу мысалдарын орындау үшін кіріс деректер жиынтықтарын (жыныс пен флюид қасиеттері) қалыптастыру.
3. Әртүрлі жағдайларда бірфазалы сүзгілік ағыс үшін негізгі теңдеулердің тұжырымдамасын әзірлеу.
4. Есептік торды қолдану мен ұңғымаларды модельдеудің маңыздылығын түсіну.
5. Қабатты модельдеуге көлденең ұңғымалар, жарылымдар, SAGD, геологиялық карталар және жарықшақты коллекторлар сияқты кеңейтілген элементтерді енгізу.
6. Командада жұмыс істей отырып, модельдеу әдістері мен олардың мұнай-газ саласында қолданылуы туралы кешенді түсінік қалыптастыру үшін қабатты модельдеу бойынша интеграцияланған зерттеу жүргізу.

Курс мұнай жүйесі ұғымымен (көзді жыныстар, миграция, «тұзақтар»), мұнайдың физикалық қасиеттерімен және оның химиялық құрамымен, оның ішінде биомаркерлермен, мұнайды іздеу әдістерімен, коллектор архитектурасымен және сипаттамасымен таныстырады, сондай-ақ өндіру әдістеріне әсер ететін геологиялық факторларды сыни тұрғыдан қарастырады. Курстың екінші бөлімінде Қазақстанның мұнайлы бассейндері егжей-тегжейлі зерттеледі.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Шөгінді бассейндердің түрлерін және мұнай жүйесінің элементтерін анықтау.
2. Мұнайдың түзілуіне, миграциясына және жиналуына қатысатын геологиялық процестерді талқылау.
3. Мұнайдың химиялық құрамын термиялық жетілу, су арқылы шайылу немесе бактериялық деградация тұрғысынан түсіндіру.
4. Коллектор архитектурасын және оның «тұзақтардағы» және өндіру стратегиясындағы рөлін сипаттау.
5. Мұнайды іздеу және игеруде қолданылатын геологиялық-ғылыми құралдарды нақты түсінуді көрсету.
6. Қазақстанның мұнайлы бассейндерімен танысу.

Бұл курста мұнай беру коэффициентін арттырудың әртүрлі әдістерінде қолданылатын механизмдер қарастырылады. Сондай-ақ газ айдау, жылулық әдістер, мұнай беруді арттырудың химиялық әдістері (EOR), төмен тұздылықтағы сумен су айдау, қозғалғыштықты бақылау әдістері және нанофлюидтерді айдау сияқты әртүрлі әдістер түсіндіріліп, талданады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Кеуекті орталардағы макроскопиялық және микроскопиялық сулану параметрлерін талдау.
2. Кеуекті орталардағы флюидтердің сулану коэффициенттеріне әсер ететін әртүрлі механизмдерді талдау.
3. Мұнай кен орындарында мұнай беру коэффициентін арттыру әдістерінің тиімділігіне әсер ететін параметрлерді бағалау.
4. Мұнай өндіруді болжау үшін зерттеу әдістерін және бағдарламалық жасақтаманың инновациялық іске асырылуын пайдалана отырып, мұнай беру коэффициентін арттыру моделін әзірлеу.

Экономикалық талдау табиғи ресурстар салаларын түсінуге арналған құрылымдалған тәсіл болып табылады. Бұл курстың назарында нарықтық механизм және сұраныс пен ұсыныс моделі тұр. Студенттер табиғи ресурстар нарықтарын талдау үшін теорияны да, оның қолданылуын да меңгереді. Атап айтқанда, нарықтық тепе-теңдік, бағалар, шығындар және мемлекеттік реттеу сияқты тақырыптар қарастырылады. Студенттер іскерлік циклдің, экономикалық өсудің, жаңа технологиялардың және климаттық саясаттың ресурстар нарықтарына әсерін түсіну үшін экономикалық модельдерді қолданады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Тұтынушыларды, өндірушілерді және ресурстар нарықтарын талдау.
2. Ресурстар саласындағы бағалар мен пайдаға шығындар мен нарық құрылымының әсерін бағалау.
3. Табиғи ресурстар салалары үшін жаңа технологиялар мен климаттық саясатты енгізудің экономикалық салдарын бағалау.

Тау жыныстары механикасының қағидаттары, олардың мұнайды барлау, бұрғылау, ұңғымаларды аяқтау және пайдалану кезіндегі қолданылуы мен рөлі. Тау жыныстарының деформациясы мен механикалық беталысы, кернеу–деформация байланыстары, серпімділік модульдері, жүктемелік кернеулер, кернеулердің шамасы мен бағыты және оларды қабатта анықтау әдістері, кеуек қысымы, беріктік және жарықшақ түзілу градиенті, бұрғылау геомеханикасына кіріспе және ұңғыма оқпанының тұрақтылығын талдау, гидравликалық жару геомеханикасы және қабат геомеханикасы.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Мұнай кен орындарын игеру жобаларын жобалау кезінде орын алатын негізгі геомеханикалық процестер мен тәуекелдерді анықтау.
2. Мұнайды игеру операцияларындағы тау жыныстары механикасының аспектілерін оңтайлы жобалау, мониторинг және дамыту үшін бағалау.
3. Тиісті теориялық, далалық және зертханалық әдістерді, құралдар мен деректерді пайдалана отырып, мұнайды игеру операцияларындағы тау жыныстары механикасының аспектілерін шешу схемаларын әзірлеу.
4. Мұнай геомеханикасы тақырыбы бойынша курстық жұмысты дайындау және ұсыну.

Бұл – «Capstone Design I» жобасынан басталған бітіруші курс студенттерінің топтық жобасының жалғасы. Студенттер тобы оқу бағдарламасының әртүрлі компоненттерін кешенді инженерлік жобаға біріктіру үшін эксперименттік және/немесе теориялық тәсілдерді, қажет болған жағдайда компьютерлік әдістерді қолданады. ОПҚ мүшесінің жетекшілігімен команда мәселені айқындауды, жобаның тұжырымдамасын қалыптастыруды, техникалық тапсырмаларды әзірлеуді және техникалық әрі экономикалық тұрғыдан іске асатын баламалы шешімдерді қарастыруды қамтитын толыққанды жобаны дайындайды. Студенттер командасы жоба бойынша егжей-тегжейлі қорытынды есеп ұсынуға және өз жұмысын емтихан комиссиясының алдында қорғауға тиіс.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Зерттеу әдіснамасын іске асыру.
2. Белгіленген шектеулерді ескере отырып, мұнай-газ ісінің теориялары мен әдістерін зерттеу немесе далалық инфрақұрылымды, далалық операцияны немесе кен орнын игеру схемасын жобалау үшін қолдану.
3. Қойылған міндетті шешу үшін модель немесе үдеріс әзірлеу.
4. Экономикалық және еңбекті қорғау, қауіпсіздік мәселелерін ескере отырып, жобаның тиімділігін бағалау үшін деректерді талдау және өңдеу.
5. Толық инженерлік есеп дайындау және жоба бойынша ауызша презентация жасау.

Бұл таңдау пәні газ кен орындарын игеру және газ өндіру технологияларының негізгі қолданылуларына арналған. Курста анықтамалар мен негізгі компоненттер, табиғи газдардың қасиеттері, газ гидраттарының түзілуі және оларды тежеу әдістері, күй теңдеулері (EoS), сондай-ақ газ кен орындарын игерудің арнайы мәселелері қарастырылады. Сонымен қатар газ ұңғымаларын бұрғылау және аяқтау, газдың ағым көрсеткіштері мен өндірілуі, газ ұңғымаларын пайдалану кезінде туындайтын мәселелер, табиғи газды дайындау, газды жинау және тасымалдау жүйелері, газды жерасты сақтау, сондай-ақ газ кен орындарындағы еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік (HSE) талаптары оқытылады.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. Табиғи газдардың жұмыс көрсеткіштерін, қасиеттерін және PVT-әрекетін болжау.
2. Өндіру және бұрғылау жоспарларына сәйкес газ кен орындарындағы мәселелерге арналған техникалық шешімдерді анықтау.
3. Тиісті зерттеу әдістерін қолдана отырып, саланың талаптарына сәйкес газ кен орындарын игерудің заманауи аспектілерін жоспарлау.
4. Газ кен орындарын пайдалану кезіндегі еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік (HSE) саласындағы негізгі қауіптер мен ықтимал шешімдерді бағалау.

Бұл элективті курс мұнай-газ саласындағы жерүсті өндірістік құрылыстарды пайдаланудың негізгі қолданбалы аспектілеріне арналған. Курстың бірінші бөлімі мұнай кен орындарының жерүсті өндірістік объектілерін жобалау, өлшемдерін есептеу және басқару үшін қажетті базалық тұжырымдамалар мен әдістерді қамтиды. Мұнда «мұнай–газ» немесе «мұнай–су» сияқты екі фазалы ағындарды бірлесіп бөлуге арналған жабдықтар мен процестер, су мен кен орны өнімдерін тазалау жүйелері, сондай-ақ құбырлар мен сорғы жабдықтарын таңдау мәселелері егжей-тегжейлі қарастырылады. Курстың екінші бөлігі газды өңдеу, дайындау және қайта өңдеуге қатысты объектілерге бағытталған. Қарастырылатын тақырыптар қатарына дегидратация процестері, қышқыл газдардан тазалау, қысым астындағы ыдыстардың, компрессорлардың және сақтандырғыш құрылғылардың механикалық жобалануы, сондай-ақ өндірістік объектілердің қауіпсіздігін талдау әдістері кіреді.

Курс бойынша оқыту нәтижелері
1. «Мұнай–газ» немесе «мұнай–су» сияқты екі фазалы ағындарды бірлесіп бөлуге арналған жабдықтар мен процестерді, су мен кен орны өнімдерін тазалау жүйелерін, сондай-ақ құбырлар мен сорғы жабдықтарын таңдауды анықтау.
2. Қысым айырмасы бар компрессорлар мен құбыржолдары үшін мұнай кен орындарының жерүсті өндірістік объектілерін жобалау, спецификациялау және басқару.
3. Дегидратация, қышқыл газдардан тазалау, газды өңдеу процестерін, сондай-ақ компрессорларды таңдауды анықтау.
4. Қысым астындағы механикалық ыдыстарды, сақтандырғыш құрылғылар тұжырымдамасын жобалау және өндірістік объектілердің қауіпсіздігін талдау.

Экономикалық талдау табиғи ресурстар салаларын түсінуге арналған құрылымдалған тәсіл болып табылады. Курста негізгі назар нарықтық механизмге және сұраныс пен ұсыныс моделіне аударылады. Студенттер табиғи ресурстар нарықтарын талдау үшін теорияны да, оның қолданбалы қырларын да меңгереді. Атап айтқанда, нарықтық тепе-теңдік, бағалар, шығындар және мемлекеттік реттеу сияқты тақырыптар қарастырылады. Студенттер экономикалық модельдерді ресурстар нарықтарының экономикалық циклге, экономикалық өсуге, жаңа технологияларға және климаттық саясатқа қалай тәуелді екенін түсіну үшін қолданады.

1. Дисконтталған ақша ағындары моделін пайдалана отырып жобаны бағалау.
2. Салық салуға дейінгі және салық салудан кейінгі баламаларды талдау.
3. Инфляцияны, валюта бағамдарын және белгісіздікті ескере отырып жобаларды бағалау.